AI draft — not yet reviewed by a teacher. Check with your teacher.

Sindhi · Class 10 · Chapter 6: Nazm — Poetry (Part II)

8 min

Key points

نظم شاعريءَ جو هڪ اهم قسم آهي جيڪا خيال ۽ احساس کي منظم انداز ۾ پيش ڪري ٿي
نظم ۾ بحر، قافيه، ردیف جا اصول لازمي طور تي اختيار ڪيا ويندا آهن
سنڌي ادب ۾ نظم جو دور عربي فارسي اثر کان شروع ٿيو
جديد سنڌي نظم ۾ سماجي، سياسي ۽ اخلاقي موضوع شامل آهن
نظم جا بنيادي عناصر: موضوع، زبان، بحر، قافيه، ردیف ۽ مطلع
شاعر اپنا خيال ۽ جذبات کي نظم ذريعي اظهار ڪري ٿو
نظم ۾ تشبيه، استعاره، کنايه جهڙا شعري محاسن استعمال ٿيندا آهن
سنڌي نظم جي مشهور شاعرن ۾ شاهه عبدالطیف، ساقي فاروقي شامل آهن

Definitions

نظم: شاعري جو اهو قسم آهي جنهن ۾ شاعر اپنا خيال ۽ احساس منظم انداز ۾ وزن، بحر، قافيه ۽ ردیف جي پابندي سان پيش ڪري ٿو
بحر: شعر جي وزن کي بحر چئبو آهي، يعني شعر ۾ لفظن جي ترتيب ۽ آواز جو خاص اندازه
قافيه: شعر جي آخر ۾ ايندڙ هڪجهڙا آواز وارا لفظ قافيه چوندا آهن
ردیف: قافيه کان پوءِ ايندڙ اهي لفظ جيڪي هر شعر ۾ بلڪل ساڳيا هوندا آهن
مطلع: غزل يا نظم جو پهريون شعر جنهن جي ٻنهي مصرعن ۾ قافيه ۽ ردیف ايندو آهي

Worked example

Define Nazm and explain any three characteristics of modern Nazm. (5 marks)

Nazm is a form of Urdu poetry which deals with a single theme or subject throughout the poem. Unlike Ghazal, all verses in Nazm are interconnected and follow a logical sequence. Three characteristics of modern Nazm: 1. Unity of Theme: Modern Nazm maintains consistency in subject matter from beginning to end. 2. Progressive Thought: It reflects contemporary social, political and philosophical ideas. 3. Free Verse Structure: Modern Nazm often breaks traditional meter patterns and adopts free verse.

Common mistakes

شاگرد اڪثر قافيه ۽ ردیف ۾ فرق نٿا سمجهن
نظم جي تعريف لکڻ وقت بحر ۽ وزن جو ذڪر نٿا ڪن
مطلع جي تعريف ۾ ٻنهي مصرعن وارو حصو وسارين ٿا
شعري محاسن جا نالا انگريزي ۾ لکڻ بدران سنڌي ۾ لکڻ گهرجن
نظم جا بنيادي عناصر گڻائڻ وقت مثالن جو ذڪر نٿا ڪن

Quick recap

Nazm is unified poetry dealing with single themes, unlike Ghazal's independent verses. Modern Nazm features progressive thought, social themes, and often free verse structure. Key poets include Josh, Faiz, and Iqbal. Remember the exact textbook definitions for unity of theme, logical sequence, and contemporary relevance.

Generated by AI from Sindh Textbook Board material; review state: ai_unreviewed. MCQs, past-paper references and examiner notes are held back until a teacher has checked them.